Posts tonen met het label sterrewacht UGent. Alle posts tonen
Posts tonen met het label sterrewacht UGent. Alle posts tonen

woensdag 16 december 2009

Gentse wetenschappers maken plastic uit planten en bomen

Wetenschappers van de UGent zijn er in geslaagd om plastic te produceren uit planten en bomen. Door het gebruik van niet-eetbare planten en bomen wordt het aantal inzetbare grondstoffen gevoelig uitgebreid. Ghent Bio-Energy Valley (GBEV) organiseerde op 15 december een workshop over bioplastics. Het programma omvatte heel wat aantal interessante onderwerpen. Exploitatie van de natuurlijke biopolymeerstructuur voor nieuwe toepassingen door Chris Stevens, UGent. Materiaal en afval van bioplastics, ontwikkelingen en beleid in Vlaanderen door Elmar Willems, OVAM. Bepalen van biodegradatie en composteerbaarheid van materialen door Bruno Dewilde,Organic Waste Systems. Verbetering van de eigenschappen van PLA met het oog op nieuwe toepassingen door Peter Jansen, Purac. Versnelde marktintroductie van biopolymeren in een biogebaseerde economie door Mark Vergauwen, NatureWorks PLA. Bioraffinage van biopolymeren op basis van Novamont technologie door Henk Vooijs, Novamont/MaterBi. Biopolymeertoepassingen als onderdeel van een milieuvriendelijke bedrijfsstrategie door Jonathan Martens, Delhaize.

De workshop 'Biopolymeren: veelbelovende toekomstperspectieven' richt de schijnwerpers op de technologische, ecologische en economische voordelen van biopolymeren in het algemeen en van polymelkzuur- en zetmeelgebaseerde biopolymeren in het bijzonder. De workshop richtte zicht tot een breed publiek van producenten, gebruikers en andere geïnteresseerden. Natuurlijke biopolymeren zoals cellulose of zetmeel, zijn al langer op de markt. Zetmeelgebaseerde bioplastics hebben een veelbelovende toekomst omwille van de grote beschikbaarheid en de lage prijs. Nieuwere bioplastics worden gevormd uit hernieuwbare grondstoffen. Sommige zijn sinds kort op de markt zoals polymelkzuur (PLA) en zelfs biogebaseerd polyethyleen. Andere bioplastics zitten nog in de ontwikkelingsfase, maar zullen naar verwachting op korte tot middellange termijn een industriële en economische realiteit worden.

Planten zijn per definitie leveranciers van hernieuwbare bouwstenen, die de traditionele materialen afkomstig uit de petrochemie vervangen. De omzetting van die bouwstenen tot plastic gebeurt door micro-organismen. Dit levert een lagere ecologische voetafdruk op, onder meer door een lagere energiebehoefte en een kleinere afvalberg. De wetenschappers ontdekten dat nu ook bomen plastic kunnen leveren, op voorwaarde dat ze gemakkelijk afbreekbaar gemaakt worden door de lignine inhoud te verlagen. Lignine zorgt ervoor dat bomen rechtop blijven staan. Bioplastics openen heel wat perspectieven voor uiteenlopende bedrijfstakken: de verpakkingsindustrie (wegwerpbestek en –bekers), de medische sector (afbreekbare chirurgische materialen, ziekenhuiskledij), de meubelindustrie (opvulstoffen, basismateriaal voor panelen), de bouwsector (isolatiemateriaal, linoleum), de automobielsector (deurpanelen en hoedenplanken), de landbouw (afbreekbare bloempotten, afdekfolie), enzovoort. Link: http://www.gbev.org/

dinsdag 24 november 2009

Labo voor Parasitologie van de UGent is WHO partner

Het Labo voor Parasitologie van de Faculteit Diergeneeskunde is door de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) officieel erkend als ‘Collaboration Centre for the monitoring of anthelmintic drug efficacy for soil-transmitted helminthiasis’. Het labo wordt daardoor verantwoordelijk voor het opvolgen van onderzoek naar de doeltreffendheid van antiwormmiddelen voor mensen. Infecties met wormen behoren bij mens én dier tot de meest voorkomende ziektes. Wereldwijd zijn ongeveer 1,2 miljard mensen besmet. De ziekte komt vooral voor in de tropen.

Tot de deze Soil Transmitted Helminths (STH) behoren de rond-, zweep- en haakwormen, die allen in de dunne en dikke darm leven. De infectie wordt overgedragen via aarde die met uitwerpselen besmet is. Mensen worden ziek door voedsel dat met eitjes besmet is, of door larven die via de voetzolen het lichaam binnendringen. Symptomen zijn bloedarmoede, diarree, ondervoeding en verminderd leervermogen. Ondanks het grote aantal besmettingen is helminthiasis een zogenaamde vergeten ziekte, wat inhoudt dat de geneesmiddelenindustrie er weinig in investeert. Daardoor is het aantal beschikbare geneesmiddelen zeer beperkt. Slechts 2 antiwormmiddelen zijn efficiënt, namelijk Mebendazole en Albendazole. Vanaf 2010 wil de WHO, samen met de Wereldbank en de Bill and Melinda Gates foundation, in de tropen starten met een grootschalige behandeling van schoolgaande kinderen. Het is hierbij van groot belang dat de doeltreffendheid van de ontworming wordt gecontroleerd, onder andere door de kwaliteit van de producten na te gaan en eventuele resistentie op te volgen.

De erkenning als WHO Collaboration Centre geldt voor vier jaar, maar kan verlengd worden. De opdracht brengt heel wat taken met zich mee. Zo moet het labo bestaand onderzoek inventariseren en expertise leveren aan de WHO, maar ook in overleg met andere laboratoria richtlijnen en methodologieën ontwikkelen om de doeltreffendheid van geneesmiddelen te verhogen om zo de ziekte te bestrijden. Het Labo voor Parasitologie staat onder leiding van professor Jozef Vercruysse. Hij noemt het opmerkelijk dat een labo voor veterinaire parasitologie deze opdracht toegewezen krijgt. Het laboratorium heeft echter veel ervaring met gelijkaardige programma’s bij dieren en coördineert sinds 20 jaar een 25-tal projecten in verband met de controle van tropische parasitaire infecties bij mens en dier.

woensdag 24 juni 2009

UGent focust op geschiedenis gloeilicht

“Gloeilicht. Nu het einde nadert ...” is de titel van de tijdelijke tentoonstelling die vanaf 24 juni in het Museum voor de Geschiedenis van de Wetenschappen te bezichtigen is. De expositie schetst het verhaal hoe de mens er steeds naar heeft getracht het zonlicht na te bootsen met gloeilicht. Zonlicht is een vorm van thermische straling. Om dit na te bootsen, gebruikte de mens bepaalde stoffen die door verhitting aan het gloeien gebracht worden en op die manier licht uitzenden: gloeilicht.

De geschiedenis van het gloeilicht wordt vanaf 22 juni belicht in een tijdelijke tentoonstelling in het Museum voor de Geschiedenis van de Wetenschappen. De expo wordt georganiseerd in samenwerking met ir. Antoon Devogelaere, een expert ter zake die jarenlang allerlei relicten verzamelde in verband met dit onderwerp. Tot rond 1860 werden hoofdzakelijk vlamlampen gebruikt waarvan de werking gebaseerd was op het gebruik van vuur, m.a.w. een vlam. Dergelijke vlamlampen werden dikwijls genoemd naar de stof die ze als brandstof hadden, zodat men sprak van olielampen, gaslampen of petroleumlampen. Na 1860 werden deze vlamlampen geleidelijk aan vervangen door andere types lampen die dankzij het onderzoek door vele geleerden uit verschillende wetenschappelijke disciplines en uitvinders ontwikkeld werden.

In 1881 werden dan tijdens de wereldtentoonstelling in Parijs voor het eerst kleine elektrische gloeilampen te koop aangeboden. Vanaf toen deed het begrip gloeilamp haar intrede. Het licht van deze eerste gloeilampen was witter dan het licht van de toen nog gangbare vlamlampen. Voor de verlichting van woonkamers konden deze lampen gebruikt worden op voorwaarde dat men ze kon aansluiten op een leiding die verbonden was met een dynamo, een toestel dat helemaal nog niet breed verspreid was. Op de wereldtentoonstelling zorgde deze gloeilamp voor een schokgolf van verbazing bij de vele bezoekers. Het weekblad 'Le monde Illustré' beschreef op 22 oktober 1881 de pas geboren gloeilamp als volgt: "petites ampoules de verre dans lesquelles est placé une petite ligne très lumineuse". Het weekblad vermelde verschillende fabrikanten, zoals Maxim, Swan, Edison, Lane, Fox, ...

Thomas Edison, die internationaal als dé uitvinder van de gloeilamp erkend wordt, stond zeker niet alleen. Edisons succes stimuleerde hen om hun eigen uitvindingen verder te perfectioneren. In 1885 werd door de Oostenrijkse wetenschapper Carl Auer Freiherr von Welsbach het zogenaamde gloeikousje ontwikkeld en hij bracht een nieuwe gloeilamp met gas op de markt die een nog witter licht produceerde. Verlichting met gaslampen zat terug in de lift. In 1910 werd in Brussel een Internationale Tentoonstelling georganiseerd, die als het ware de arena voor de concurrentiestrijd tussen de gas- en elektrische verlichting vormde. Uiteindelijk heeft de elektrische verlichting deze strijd gewonnen. Verder voerden de verschillende fabrikanten van elektrische verlichting onderling ook een hevige strijd voor de gunst van de consument en brachten hun eigen metaaldraadlampen op de markt. Na de Tweede Wereldoorlog veranderde er in essentie niet veel aan het ontwerp van de gloeilamp. In de tentoonstelling wordt de geschiedenis van het gloeilicht uitvoerig belicht.

Het onderwerp van de tentoonstelling is zeer actueel nu Europa beslist heeft de gloeilamp te bannen uit ons dagelijks leven. Op 17 februari 2009 beslisten de 27 ministers voor energie in de Europarlementcommissie van milieu namelijk over het verkoopverbod op gloeilampen. De meest energieverbruikende gloeilampen van 100 Watt moeten al na 1 september uit de winkels verdwijnen. Een jaar later wordt dit verbod uitgebreid tot lampen van 75 watt. In september 2011 wordt het verbod op de verkoop van lampen van 60 watt ingevoerd en nog een jaar later moeten ook de laatste gloeilampen van de markt verdwijnen. Dan zullen de Europeanen definitief overschakelen op spaarlampen of halogeenlampen. Na 2016 mogen halogeenlampen ook niet meer verkocht worden. Volgens bepaalde bronnen zou in de hele Europese Unie met de overschakeling naar meer energievriendelijke lampen tegen 2020, ongeveer 80 terrawatt-uur energie per jaar bespaard worden. Dit komt overeen met de totale jaarlijkse elektriciteitsconsumptie van België. Bovendien zou er 32 miljoen ton minder CO2 uitgestoten worden.

Praktisch: Vanaf 25 juni is het Museum voor de Geschiedenis van de Wetenschappen elke werkdag toegankelijk van 10 tot 12 uur en van 14 tot 17 uur.
Het museum is gesloten in de maand augustus en op universitaire verlofdagen. Ook op de zondagen van 19 juli, 27 september, 25 oktober en 29 november telkens van 14 tot 16 uur zal de tentoonstelling te bezichtigen zijn. Het Museum voor de Geschiedenis van de Wetenschappen is gelegen aan de Krijgslaan 281 (gebouw S-30) in Gent. Link: http://www.sciencemuseum.ugent.be

maandag 11 mei 2009

UGent onderzoekers vinden oplossing voor neveneffecten cortisone

Het gelijktijdig gebruik van cortisone en een bepaald soort vetremmers biedt mogelijks een oplossing voor patiënten die langdurig cortisone dienen te gebruiken, zoals reumatoïde artritis, multiple sclerose, orgaantransplantaties en bepaalde types van kanker. De bevindingen kunnen de basis vormen voor de ontwikkeling van een nieuw geneesmiddel met een verlaagd risico op neveneffecten. Langdurige inname van cortisone veroorzaakt heel wat ongewenste neveneffecten die een negatieve impact hebben op de levenskwaliteit van patiënten. Daarom wordt intensief gezocht naar meer patiëntvriendelijke, maar even efficiënte medicijnen.

De UGent onderzoekers, gespecialiseerd in de studie van receptoren in de kern van lichaamscellen (nucleaire receptoren) gingen na of twee stoffen die elk inwerken op een verschillende nucleaire receptor, de glucocorticoïde receptor (GR) en de peroxisoom proliferator activated receptor (PPAR), elkaar beïnvloedden in hun werking. De onderzoekers ontdekten dat het anti-ontstekingseffect van een cortisonederivaat werd versterkt, wanneer tegelijkertijd een fibraat werd toevoegd in de celculturen. In samenwerking met het Pasteurinstituut in Rijsel stelden ze vast dat muizen behandeld met beide stoffen minder neveneffecten vertoonden dan muizen die maar één stof hadden toegediend gekregen. In het bijzonder viel het verminderde risico op suikerziekte op.

De onderzoeksresultaten maken deel uit van het doctoraatsonderzoek van drs. Nadia Bougarne en werden gepubliceerd in het gereputeerde vaktijdschrift ‘Proceedings of the National Academy of Sciences’. “Mogelijks kunnen deze bevindingen de basis vormen voor de ontwikkeling van een nieuw combinatiegeneesmiddel met een sterke anti-ontstekingswerking maar met een verlaagd risico op neveneffecten” verduidelijkt dr. Karolien De Bosscher die het onderzoek leidt. “De Universiteit Gent diende in dit kader een octrooiaanvraag in om farmabedrijven te motiveren die met onze groep willen samenwerken om het potentieel voor een nieuw geneesmiddel te exploreren”. Verder onderzoek zal zich toespitsen op het verder uittesten van verschillende op de markt beschikbare fibraat- en cortisonederivaten in een reeks van cel- en ziektemodellen. Dit moet toelaten het achterliggende biologische mechanisme verder te ontrafelen.

De resultaten werden op 7 mei door drs. Nadia Bougarne voorgesteld op ‘Knowledge for Growth’ (http://knowledgeforgrowth.be)

donderdag 2 april 2009

De 100 uren van de sterrenkunde aan de UGent

De Volkssterrenwacht van de UGent plant een reeks activiteiten in het kader van de 100 uren van de Sterrenkunde, een hoeksteenproject in het Internationale Jaar van de Sterrenkunde. Wereldwijd zijn er tijdens deze periode tal van activiteiten voor het publiek. Eén van de belangrijkste doelstellingen van dit project is zoveel mogelijk mensen door een telescoop laten kijken, net zoals Galilei dat voor het eerst deed 400 jaar geleden.

Op donderdag 2 en vrijdag 3 april zijn er klasbezoeken aan de Volkssterrenwacht en op donderdag 2 april, om 20 uur is er de lezing 'Kosmologie: speculatie of wetenschap?' Waar staan we nu? Is het heelal model dat tegenwoordig furore maakt een speculatieve constructie die morgen door iets helemaal anders kan vervangen worden, of zal elk toekomstig model toch aan een aantal fundamentele eisen moeten voldoen om aanvaardbaar te zijn? In deze voordracht worden een aantal basisgegevens besproken, wordt uitgelegd op welke manier die basisgegevens eisen stellen aan ons model van de kosmos en hoe die in de huidige opvattingen passen. Door Ronny Martens in de UGent Volkssterrenwacht Armand Pien, Rozier 44, 9000 Gent. Op vrijdag 3 en zaterdag 4 april is er Star-party op Campus Sterre, UGent (Krijgslaan 281, 9000 Gent) met bezoek aan de nieuwe koepel van het Observatorium van de UGent (gebouw S9).

Ter gelegenheid van de renovatie van het dak, werden ook de koepels onder handen genomen. De oudste koepel werd vervangen door een gloednieuw exemplaar. Deze is geleverd door de firma Baader Planetarium, en heeft een volledig nieuw design. In plaats van de traditionele sleuf, draait de koepel in twee helften open zoals een schelp. De plaatsing is een wereldprimeur: het Gentse exemplaar is de tweede koepel die Baader Planetarium levert, de eerste staat op de Zuidpool. In de koepel staat een 40cm Cassegrain spiegelkijker. Link: Astro-Optik De tweede koepel werd opgefrist en huisvest nu een 50cm Cassegrain spiegelkijker van Ealing-Beck. Deze apparatuur wordt in eerste instantie gebruikt voor de practica in de opleidingen fysica en sterrenkunde aan de Universiteit Gent.

In het Museum voor de Geschiedenis van de Wetenschappen zijn er nocturnes op 3 en 4 april, de toegang gratis. Het museum tracht aan de hand van wetenschappelijke instrumenten de geschiedenis van de wetenschappen te illustreren. In de collectie bevinden zich wetenschappelijke instrumenten die gebruikt werden aan de UGent sinds haar oprichting in 1817 tot het einde van de 20e eeuw. Ter gelegenheid van de 100 uur van de sterrenkunde worden verschillende instrumenten getoond die verband houden met waarnemingen. Onder andere worden een aantal kijkers tentoongesteld, waaronder een grote astronomische kijker (Gregory type) gemaakt door Sied Johannes Rienks uit Ferwerderadeel, Friesland en aan de toenmalige “Gentsche Hoogeschool” geschonken door Koning Willem I rond 1820. Een ander prachttoestel is een astronomische kijker volgens Utzschieder en Fraunhofer uit München uit de 19e eeuw. In dezelfde periode loopt in het museum ook de tijdelijke tentoonstelling “Micro, Macro, Mega” waarin de geschiedenis van de microscoop belicht wordt. De microscoop en de telescoop gaan terug naar dezelfde oorsprong in het jaar 1608. Tijdens de nocturnes van.

Er zijn ook demonstraties van de werkgroep ‘Spiegelslijpen en Kijkerbouw’ en waarnemingen van de sterrenhemel met verschillende telescopen. Naast de Maan (Eerste Kwartier op 2 april) kan Saturnus geobserveerd worden. Zaterdag 4 april, van 13.30 tot 16 uur, is er ‘De hemel beter leren kennen’, een workshop speciaal voor jongeren vanaf 12 jaar in de Volkssterrenwacht Armand Pien, Rozier 44, 9000 Gent. Je leert meer over de sterrenbeelden, je krijgt tips voor het waarnemen van de nachtelijke sterrenhemel met een verrekijker, je leert werken met een eenvoudige sterrenkaart en met een planetariumprogramma. Deelnemen kost 5 euro. Op voorhand inschrijven via info@armandpien.be.